على زمانى قمشه اى
404
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
اگرچه متأخرترين لوح از مجموعهء الواح خواندهشدهء خزانهء تخت جمشيد ، متعلق به سال پنجم حكومت اردشير اوّل ، كاربرد نامهاى فارسى باستان را تا آن زمان ( 460 ق م ) تأييد مىكند و با تأكيد بر اشياى مذهبى يافته شده در تختجمشيد ، كاربرد گاهشمارى شمسى - قمرى بابلى ، با توجه به تكرار شمارش مبدأ سالها از آغاز پادشاهى هر شاه هخامنشى و در مورد اشياى مذهبى تا سال بيست و نهم حكومت اردشير اوّل ( سال 436 ق م ) را تأييد مىكند ، به نظر بسيارى از متقدمان و معاصران ( از متقدمان : تقىزاده ) و از معاصران : بيرشك ، نوعى گاهشمارى صرفا شمسى ، با نام مجعول گاهشمارى اوستايى جديد ، به كار مىرفته كه در اوايل حكومت داريوش اول تنظيم شده بوده است . اگرچه در حدود قرن پنجم پيش از ميلاد ، نوعى گاهشمارى شمسى ، با نام ماههايى شبيه به زردشتى ماههاى سال ، در منطقهء شمال غربى ايران ، در كاپادوكيا ، رواج داشته است ، با استناد به اسنادى كه ذكر شد ، رواج اين گاهشمارى در ايران دورهء هخامنشى بههيچوجه تأييد نمىشود . پس از حملهء اسكندر به ايران ( سدهء چهارم پيش از ميلاد ) ، نوعى گاهشمارى با بعضى اركان يونانى ( از جمله ، مبدأ گاهشمارى ) و نيز بعضى اركان گاهشمارى شمسى - قمرى بابلى در ايران رواج يافت كه به گاهشمارى سلوكى مشهور است . اسناد داراى تاريخ گاهشمارى سلوكى ، در نقاط متعدد تحت تسلط سلوكيان در ايران و بين النهرين و شام پراكندهاند . ازينرو ، بحث دربارهء گاهشمارى سلوكى در اين مناطق ، در كنار ساير مشخصههاى اين گاهشمارى ، در بخش 7 اين مقاله صورت مىگيرد . 3 . گاهشمارى در دورهء اشكانى . وسعت امپراتورى اشكانى ، دورهء تقريبا طولانى حكمفرمايى اين سلسله بر ايران ( ح 250 ق م - ح 226 ميلادى ) و انواع